3d. Financiering

De onvoorspelbare Amerikaanse handelspolitiek verstoorde in 2025 de internationale verhoudingen en ondermijnde de economische stabiliteit. De Europese Centrale Bank (ECB) verlaagde in de eerste helft van 2025 de depositorente verder van 3% naar 2% om de zwakke economische groei in het eurogebied te stimuleren. De verwachting van de ECB was dat de inflatie hierdoor duurzaam richting de 2% beweegt, maar deze ontwikkeling wordt sterk beïnvloed door eventuele inflatoire effecten van de handelsoorlog. De onzekere economische vooruitzichten en inflatiezorgen in combinatie met veel vraag naar langlopende leningen zorgden voor een volatiele kapitaalmarktrente in 2025. De 10 jaars rente eindigde ongeveer op de beginstand rond de 3,0%.

Kasgeldlimiet en renterisiconorm

Door de aankoop van BIC 1 hebben we voor het eerst sinds vier jaar weer financiering moeten aantrekken. De aankoop is in eerste instantie gefinancierd met kasgeld. De wet FIDO stelt dat de gemeente maximaal 8,5% van het begrotingstotaal (de kasgeldlimiet) met kort geld mag financieren. Als de netto-vlottende schuld, bestaande uit kasgeldleningen en het saldo van de bankrekeningen, de kasgeldlimiet (€ 107 miljoen) drie kwartalen overschrijdt, moeten aanvullende maatregelen worden genomen. Daarom is in het vierde kwartaal een bedrag van € 161 miljoen omgezet in langlopende leningen, waardoor de netto vlottende schuld vanaf 7 november 2025 daalde tot ver onder de limiet. De betaalde rente op kasgeldleningen daalde vanaf maart van circa 2,5% naar 2,0% als gevolg van de verdere renteverlagingen van de ECB.

Het totaal bedrag aan verstrekte leningen is in 2025 toegenomen met Є 2,9 miljoen tot € 18,4 miljoen.

• woningbouw: de verstrekte leningenportefeuille bevat nog slechts één lening, die is doorgeleend aan een Eindhovense woningbouwcorporatie. Deze lening à € 1,2 miljoen is afgesloten met zogenaamde WSW-garantie; in geval de tegenpartij in gebreke blijft, kan de gemeente haar lening via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) terug krijgen.
• deelnemingen: door Park Strijp CV is in 2025 € 4,0 miljoen opgenomen binnen de overeenkomst.
• overige leningen: in 2025 hebben reguliere aflossingen plaatsgevonden op de aan particulieren verstrekte leningen binnen het zonnepanelenproject Zuidoost-Brabant en op starters- en duurzaamheidsleningen via SVn. In totaal staat er nog € 5,6 miljoen op deze leningen uit.

Om de netto schuld te bepalen corrigeren we de opgenomen gelden (lang en kort) met de verstrekte leningen en liquide middelen. Per saldo is de netto schuld gecorrigeerd voor liquide middelen in 2025 toegenomen met € 251,3 miljoen naar € 517,0 miljoen. De opgenomen gelden zijn met € 230,0 miljoen toegenomen, bestaande uit netto €140,0 miljoen langlopende leningen en € 90,0 miljoen kasgeldleningen. Het saldo liquide middelen (bankrekeningen plus schatkist) is met € 24,3 miljoen afgenomen. De verstrekte leningen laten een toename zien van € 2,9 miljoen. Over de afgelopen jaren heeft de netto-schuld zich als volgt ontwikkeld:

Renteresultaten

De rentekosten van het eigen vermogen en de leningenportefeuille worden doorberekend via de interne rekenrente. De commissie BBV heeft in 2023 de verplicht voorgeschreven berekening van de interne rente aangepast. Vanaf begroting 2025 dient voor de voorraad gronden hetzelfde interne rentepercentage gehanteerd te worden als voor de vaste activa. De rentekosten worden via de interne rekenrente omgeslagen over de activa die integraal zijn gefinancierd inclusief de grondexploitaties.

De interne rente en de rente op reserves en voorzieningen zijn bij de begroting 2025 vastgesteld op 1,0%. Conform de notitie Rente van de commissie BBV is berekend of de doorbelaste rentelasten in de realisatie niet meer dan 25% afwijken van de werkelijke netto rentelasten. Om hieraan te voldoen is de rente op reserves en voorzieningen nacalculatorisch verlaagd naar 0,7%. Daardoor valt het gerealiseerde renteresultaat op het taakveld treasury binnen de in de BBV notitie gedefinieerde bandbreedte. De verlaging van het rentepercentage op reserves en voorzieningen leidt tot lagere lasten en daarmee een hoger renteresultaat, maar gemeentebreed is de wijziging per saldo resultaatneutraal.

Over facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) dient verplicht een afwijkende berekening van het rentepercentage te worden toegepast. Dit rentepercentage is bij de begroting vastgesteld op 1,0%, maar is in de loop van het jaar bijgesteld naar 1,6% op basis van de werkelijke boekwaarde per 1-1-2025 en de gerealiseerde rentelasten over 2025. Daarmee is voldaan aan de eis van het BBV.
Onderstaand schema geeft inzicht in de netto rentelasten, de wijze waarop rente aan grondexploitaties, projectfinanciering aan specifieke taakvelden en omslagrente aan investeringen wordt toegerekend en het renteresultaat op het taakveld treasury.

Het gerealiseerde renteresultaat is € 0,1 miljoen positief. De voordelige afwijking ten opzichte van de gewijzigde begroting is met name het gevolg van lagere externe rentelasten door achterblijvende uitgaven in de afgelopen jaren.

Per eind 2025 is voor een bedrag van € 6,7 miljoen aan leningen direct gegarandeerd door de gemeente aan instellingen, die actief zijn op het gebied van gezondheidszorg, welzijn, sport en cultuur. De garanties zijn deels verstrekt met hypothecaire zekerheid. Het college van B&W is terughoudend in het verstrekken van nieuwe garanties of leningen. In geval van materiële bedragen wordt vooraf advies ingewonnen van de raad.
In 2025 is samen met SWS (waarborgfonds voor de sport) een nieuwe garantie verstrekt aan TV Meerhoven voor een totaal bedrag van € 665.000. Per saldo is het bedrag aan verstrekte garanties afgenomen in 2025 met € 0,2 miljoen.

Op de uitstaande leningen en garanties loopt de gemeente risico. Daarom brengen we over (een deel van) de lopende leningen en garanties jaarlijks een risicopremie in rekening bij de geldnemers. Met deze premies voeden we de reserve algemene risico’s garanties en geldleningen. Als de gemeente wordt aangesproken op haar garantie, of een lening niet wordt afgelost, komt dit verlies ten laste van deze reserve. In 2025 zijn er geen bedragen ten laste van de reserve gebracht. Jaarlijks bepalen we de minimale hoogte van de reserve aan de hand van de financiële positie van de geldnemers (solvabiliteit) en de (hypothecaire) zekerheden. Uit deze analyse bleek dat de huidige stand van de reserve van € 2,77 miljoen eind 2025 passend is voor het afdekken van de risico’s.

Woningbouwcorporaties kunnen voor de financiering van hun investeringen leningen aantrekken met borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Rijk en gemeenten staan samen garant voor het WSW via de achtervangpositie. Indien het garantievermogen van het WSW te laag is (bijvoorbeeld doordat corporaties in andere steden een beroep op het WSW doen) moeten alle deelnemende gemeenten en het rijk aan het WSW renteloze leningen verstrekken. Eindhoven neemt eind 2025 voor een bedrag van € 2,07 miljard de achtervangpositie in. Momenteel zijn er geen signalen dat deze achtervangpositie wordt aangesproken.